Moskova

Moskova

21 Ocak 2018 Pazar

Siyah Gözler

Siyah Gözler - Dark Eyes '' Açi Çörniye'' -1987

Sovyet Yönetmen - Nikita Mikhalkov
Oyuncular: Marcello Maostoianni ve Silvana Mangana

...Filmin tümünde Çehov'un değişik kısa hikayelerinden esinlenildi; başlangıç olarak ''Küçük Köpekli Kadın''dı, sonraları filme bu öyküye uygun, ''Karım'' ''Doğum Günü Partisi'' ve ''Boyun Eğmiş Anna''dan öğeler filme katkı ve tamamlama yapıldı.

Amacımız Çehov'un bu hikayelerini perdeye aktarmak değil, O'nun ortamını yaratmaktı. Biz eserin yazısına değil ruhuna saygı duymaya çalıştık...'' diyor yönetmen Mikhalkov.

Ve, iki ünlü sinema ustası ''Nikita Mikhalkov ile Marcello Mastroianni'' nin birbirlerine karşı yıllardır besledikleri hayranlıklarının bir sonucu.

Ortaya çıkarılan film tam bir iki usta şöleni.


...Film; Orta yaşlı bir İtalyan olan Romano, bir geminin yemek salonunda bir Rus tacire rastlar. Romano emekçi bir sınıftan gelmektedir, ancak zengin bir ailenin kızı olan Elisa ile evlidir. Elisa'nın babası ölünce, ailenin bütün işlerini Elisa üstlenmiş ve Romano'da bir kral gibi yaşamaya başlamıştır.
25 yıllık evliliklerini ve yaşam hikayesini bu Rus tacire anlatmaya başlar Romano…

17 Ocak 2018 Çarşamba

Bir masal gibi: Rusya'nın kuzey ışıkları




Rusya'nın Murmansk bölgesindeki Lovozero kasabasının yakınlarında görülen kuzey ışıkları, hem dünya gözüyle izleyenleri, hem de fotoğraflarına bakanları büyüledi.


Kutup bölgelerinde, özellikle geceleri gözlemlenen ve Kuzey ışıkları adlandırılan doğal ışımalar, atmosferin ağırlıklı olarak iyonosfer tabakasında meydana geliyor ve kuzey manyetik kutbuna yaklaştıkça artıyor. Atmosferin 100 ila 1000 kilometre aralığında oluşan kutup ışıklarının yatay uzunluğu binlerce kilometreyi bulabiliyor. Yay, bulut ve çizgi şeklinde oluşan kutup ışıklarının yaygın rengi yeşil. 

Rusçadan "yat" çıkalı 100 yıl oldu




Çoğu Slav kökenli dilin kullandığı Kiril alfabesinin geçmişi, 9. yüzyılda ilk Bulgar devletinde, Bizanslı din adamları Kiril (Cyril) ve kardeşi Methoduius'a dayanıyor. İki kardeş bu alfabeyi, Orta Çağ Yunan (Bizans) alfabesinin temelinde geliştirerek Yunancada bulunmayan birtakım Slav seslerini de buraya eklemişlerdi. Avrasya coğrafyasında bugün 250 milyondan fazla insan, farklı ülkelerde bu alfabeyi kullanıyor.


Kiril alfabesinin kullanıldığı Rusya’da 1917 Devrimi sonrası, 1918'de dil alanında da bazı reformlar hayata geçirilmişti. Alfabeden bazı harflerin çıkarılıp yerine yenilerinin getirilmesinin üzerinden 100 yıl geçti. 

1918 yılında alınan kararla, alfabeden “yat (ѣ)”, “fita (ѳ) ve “і” harfleri çıkarıldı.


Bu harflerin yerlerine bugün kullanılan “ye (е),” f (ф) ve i (и) harfleri getirildi.

Bugün Rusça öğrenenlerin hiç bilmediği bu harfler, tarihin tozlu raflarında duruyor.

14 Ocak 2018 Pazar

Yeni yılın eskisi olur mu?

Hülya Arslan   



Her yıl Aralık ayının sonuna doğru Rusları saran yeni yıl heyecanı Ocak ayının ortasına kadar sürer. Şehir süslemeleri; meydanlardaki, evlerdeki yılbaşı çamları Avrupa ülkelerinde olduğundan çok daha uzun süre kaldırılmaz. Rusların "yılbaşı tatili" bitmek bilmez. 

Önce, pek çok dünya ülkesi gibi 31 Aralık gecesi saat 12.00'de yeni yıla girer Ruslar. Noel'i daha sonra, 7 Ocak'ta kutlarlar. Biz Türkler buna pek dikkat etmeyiz. Toplumumuzda bu daha çok Ermeni Noel'i olarak bilinir. Sosyal medya hesaplarımız  -sanki diğer Ortodokslar için farklıymış gibi- Ermeni dostların Noel'ini kutlayan mesajlarla entelektüel bir havaya bürünür. Ruslar Noellerini daha çok dini ritüellerle ve gene evlerinde kurulmuş mükemmel masalarda eşlerine, dostlarına telefon ederek geçirirler.  

13 Ocak geldiğinde ise bir kez daha 31 Aralık'ın heyecanı sarar hepsini. "Eski Yeni Yıl"ı kutlayacak olmanın telaşıyla bir kez daha çeşit çeşit mezelerin üstüne dizildiği kolalı örtüler masalara serilir. 

Peki nedir bu "Eski Yeni Yıl"?

1918 yılına kadar Jülyen takvimini kullanan Ruslar, Ekim Devrimi'nin ardından miladi yani Gregoryan takvimine geçerler. Her iki takvim arasındaki 13 günlük fark Çarlık Dönemi'nde uluslararası ilişkilerde ciddi bir problem yaratmamış, diğer dünya ülkeleri ile siyasi ve ticari ilişkiler 13 günlük farkla da olsa yürütülebilmiştir. Ancak, Bolşevik hükümet, Rusya'dan gönderilen postaların zarftaki mühür tarihinden önce Avrupa ülkelerine vardığını fark edince iş değişir. 14 Şubat 1918'te "Rusya'nın diğer kültürlerle aynı zaman diliminde olmasını sağlamak amacıyla" bir kararname yayınlanır ve Gregoryan takvimine geçilir. Ne var ki o dönemde kilise faaliyetleri durdurulmuş olsa da Rus Ortodoks camiası kendi içinde bu takvimi kabul etmez ve eski düzenini korur. Bu resmi olmayan bir tavırdır ama halkın büyük bir çoğunluğu özellikle "Eski Yeni Yıl" konusunda kilisenin yanında durur. 


Günümüzde yapılan istatistikler, Rusya'da nüfusun yarısının bu önemli bayramı "gereği gibi" kutladığını gösteriyor. Pek çok müze ve kültürel organizasyonlar 13-14 Ocak günlerinde "Eski Yeni Yıl" temaları sergiler ve özel günler düzenlemeye özen gösteriyor. Herkes birbirinin "Eski yeni yılını en içten dileklerle kutluyor. Kadehler güzel dileklerle birbirine tokuşturuluyor...

Rusya'nın "en yaşanılası" kentleri




Rusya’da halkın görüşlerine dayanarak ülkede refah seviyesi en yüksek kentler belirlendi. Araştırmada halkın refah seviyesi, eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesi, telekomünikasyon hizmetleri, ekoloji, altyapı, yeni konut inşaatları, konutların ve yolların kalitesi, yenilikler gibi kriterler göz önünde bulunduruldu. 

Devlet İstatistik Servisi (Rosstat) tarafından ülke genelinde yapılan anketlerin sonucuna göre hazırlanılan “en yaşanılası kentler” listesi (sondan başa) ve kentlerin en iyi olduğu konular şöyle: 

10) Orenburg: 

-Yol inşaatları

-Sağlık

-Konut hizmetleri

9) Novosibirsk

-Sanayi merkezi

-Moskova ve St.Petersburg’dan sonra en kalabalık nüfusa sahip

-Kültürel zenginlikleri çok fazla

8) Krasnoyarsk

-Sanayi merkezi

-Eğitm ve spor alanında en gelişmiş kent

7) Yekaterinburg

-Ulaşım merkezi

-Nüfusu en kalabalık dördücü kent

-Prestiji eğitim kurumlarına sahip

-Genç nüfusunun potansiyeli yüksek

6) Çelyabinsk

-Gelişmiş sanayiye sahip

-Ekoloji alanında ileride

-Bilimsel ilerlemeye önem veriyor

-Kara yolları kaliteli 

5) St.Petersburg

-Tarihsel mirasa sahip

-Mimarisi etkileyici

-Rusya’nın kültür başkentş

-Prestijli eğitim kurumlarına sahip

4) Krasnodar

-Kuban’daki en büyük kent

-İnşaat endüstrisi en gelişmiş kent

-İklimi güzel

-Eğitim kalitesi iyi

-İş yapmaya elverişli

3) Kazan

-Halkın yaşam kalitesini yükseltmeye yönelik özel devlet kampanyaları düzenleniyor

-Eğitim ve kültür merkezi

-Avrupa standartlarında yeni yollar inşa ediliyor

-Gelişmiş altyapıya sahip

2) Moskova

-Sanayi, kültür, eğitim, tarih merkezi

-Konut ve altyapı inşaatları hızı çok yüksek

-İş bulma ve kariyer yapma şansı yüksek

1) Tümen


-Eğitim, konut himetleri, yollar gibi pek çok alanda Rusya’da en iyi durumdaki kent olarak gösteriliyor.

Dünyada kaç tane Moskova var?



Rusya'nın başkenti Moskova elbette "kıyaslanamayacak kadar güzel" ama, dünyada "tek" değil! 

Tüm dünyada Moskova adını taşıyan 30 kadar şehir ve köy var. Kulağa şaşırtıcı gelse de, bunların 20'den fazlası Amerika Birleşik Devletleri'nde. Rusya'daki Moskova sayısı ise başkent hariç 3. Aynı adı taşıyan bu yerleşim birimleri Tver, Pskov ve Kirov vilayetlerinde.

İşte RBTH derlemesine göre, gezginlerin karşısına çıkabilecek 7 Moskova:

1. En Avrupalı Moskova Belçika'nın Ghent şehrinde. Yerleşim birimine Moscou adı Napolyon savaşları sırasında bölgede konaklayan Rus ordusunun anısına verilmiş.

2. Avrupa'daki en eski Moskova ise Polonya'da 1418'de kurulan Moskwa. Varşova'ya 130 kilometre mesafedeki kasabanın nüfusu sadece 110.

3. Dünyada komünizmin en çok taraftar bulduğu ülkelerden biri Hindistan. Sovyetler Birliği'nden esinlenen Hindu komünistler bir yerleşim birimine Moscow adını vermiş. Köyde yaşayan Hinduların bazılarının adı Lenin, Gagarin, Kruşçev, Brejnev ve Puşkin.

4. Bir Moskova da İskoçya'da var. Asıl adı Moss-hall ya da Moss-haw olan yerleşimin adı yine Napolyon savaşlarının anısına değiştirilmiş. Kasaba Kırım Savaşı'ndan sonra Rus mültecilere de ev sahipliği yapmış.

5. ABD'deki 20 Moskova arasında en kalabalık olan Idaho eyaletindeki 24 bin nüfuslu Moscow kasabası. Kasabanın neden bu adı taşıdığı belli değil. Muhtemelen kimse merak edip araştırmamış!

6. Moscow, Pennysylvania'nın 1850'lerde Rusya'dan göç eden Luteryen bir papaz tarafından kurulduğu tahmin ediliyor.


7. Tennesse'deki Moscow kasabası ise Amerikan İç Savaşı'na ev sahipliği yapmış yerlerden biri. Kasabada şimdi Moskova Savaşı (the Battle of Moscow) anısına bir anıt-kompleksi var.

13 Ocak 2018 Cumartesi

Nazım Hikmet'in şiirinden bir Rusça şarkı


Resim: Mustafa Çokbilir





Kaynak: Kavel Alpaslan  / gazeteduvar.com.tr  




15 Ocak Pazartesi günü, “…Çin’den İspanya’ya, Ümit Burnu’ndan Alaska’ya kadar / her mili bahride, her kilometrede / dostum ve düşmanım var. / Dostlar ki bir kere bile selâmlaşmadık /aynı ekmek, aynı hürriyet, aynı hasret için ölebiliriz. / Düşmanlar ki kanlarına susamışım / kanıma susamışlar. / Benim kuvvetim: / bu büyük dünyada yalnız olmayışımdır…” diye yazan usta şair Nazım Hikmet’in 116’ıncı doğum günü.

Nazım’dan bahsederken sıkça isminin önüne ‘dünyaca ünlü şair’ diye ekleriz. Yani kitapları dilden dile çevrilen şairin uluslararası ününden haberdarız. Daha doğru bir ifadeyle Nazım’ın, onu bu büyük dünya üzerinde yalnız bırakmayan, ‘selamlaşmadığı dostlarının’ olduğunu biliyoruz.

Elbette bir şairin eserlerinin farklı coğrafyalara taşınması, sadece o ülkedeki kitap raflarında yerini alması anlamına gelmiyor. Nasıl ki Pablo Neruda’nın şiirleri Türkiye’deki raflardan çıkıp müziğimizin içine girdiyse, Nazım’ın dizelerine de farklı coğrafyalarda rastlamak mümkün. Hele ki Nazım gibi dünyanın çeşitli halklarının acılarına, sevinçlerine, mücadelelerine kulak veren, ses olan bir şairden söz ediyorsak bu durum biraz da kaçınılmaz.

Hayatının büyük bir bölümünün Sovyetler Birliği’nde geçtiğini düşünürsek sanırım en az şaşıracağımız şey Nazım’a Sovyet müziğinde rastlamak olacak.

Sovyet cumhuriyetlerinin kültürel birikiminde Nazım’ın rolü büyük.

Bu da Rusça söylenmiş bir Nazım şiiri.

Moldovalı besteci Eugen Doga da Nazım’ın, Sovyet sanatçıların tarihte sürekli ilgisini çekmiş ‘uzay’ hakkındaki ‘Kosmosun kardeşliği adına’ şiirini bestesine eklemiş.


Önce Türkçesini hatırlayalım:

KOSMOSUN KARDEŞLİĞİ ADINA
Nazım Hikmet

Kosmosda bizden başka düşünen var mı
var
bize benzer mi
bilmiyorum
belki bizden güzeldir
bizona benzer mesela ama çayırdan nazik
belki de akarsuyun şankına benzer
belki çirkindir bizden
karıncaya benzer mesala ama tıraktörden iri
belki de kapı gıcırtısına benzer
belki ne güzeldir bizden ne de çirkin
belki tıpatıp bize benzer

13 Nisan 1961, Paris  



Rusça şarkı sözleri de şöyle:

ВО ИМЯ КОСМИЧЕСКОГО БРАТСТВА (КОСМИЧЕСКОМУ БРАТСТВУ)

Есть ли в космосе, кроме нас, живое существо?
Есть.
Похоже ль на нас?
Не знаю.
Может быть, красивей, чем мы?
Может быть, на бизона похоже,
в то же время нежнее травы?
А быть может, похоже на блеск текучей воды?
Может, менее красиво, чем мы?
Например, похоже на муравья,
в то же время громаднее трактора.
А может быть, на скрип двери похоже?
Может быть, не красивей, чем мы, и не хуже,
Может быть, как две капли похоже на нас?..

13 апреля 1961 года.




Not:  Aslında Nâzım Hikmet, 20 Kasım 1901'de Selanik'te doğmuş, aile çevresinde 40 gün için bir yaş büyük görünmesin diye bu tarih 15 Ocak 1902 olarak anılmış, kendisi de bunu benimsemiş.